Uzayda hangi ülkenin kaç uydusu var?

 

4 Ekim 1957 günü Sovyetler Birliğinin uzaya gönderdiği ve aynı zamanda uzaya gönderilen ilk insan yapımı araç olan Sputnik’ten beri uzaydaki yapay uydu sayısı binlere ulaştı. Bunlar arasında Hubble Teleskobu ve Uluslararası Uzay İstasyonu gibi insanlığın uzay bilgisinde ufuk açan çok önemli araçlar da var.

 

1966 yılında uzayda sadece ABD, Sovyetler Birliği, Kanada, Fransa, İngiltere ve İtalya’ya ait uydular vardı. Bugün ise 58 ülke ve 20 organizasyon uzayda uyduya sahip. Uydu fırlatma kapasitesine sahip bazı ülkelerin askeri ve istihbarat amaçlı uydularını gizlemesi nedeniyle, yörüngedeki aktif uydu sayısını kesin olarak bilmek mümkün değil.

 

Duyarlı Bilim İnsanları Derneğinin (UCS) veri tabanına göre 30 Haziran 2016 itibarı ile dünyanın yörüngesinde 1419 uydu aktif olarak faaliyette. En fazla aktif uyduya sahip ülke ise ABD. Amerika Birleşik Devletlerinin yörüngede halen aktif 576 uydusu bulunuyor. ABD’nin 576 uydusundan 12’si sivil, 286’sı ticari, 132’si devlet ve 146’sı ise askeri amaçlı faaliyette. İkinci sırada ise 181 aktif uydu ile Çin yer alıyor. ABD, Çin ve Rusya, uzaydaki uyduların nerdeyse üçte ikisine sahip. Geri kalan diğer bütün ülkeler ise uzaydaki uydu sayısının üçte birini oluşturuyor.

 

Türkiye’nin ilk uydusu Turksat 1B, 10 Ağustos 1994’te fırlatıldı. Aslında ilk uydu Turksat 1A idi ancak 24 Ocak 1994 günü fırlatıldıktan 12 dakika sonra okyanusa düşmüştü. Türkiye Turksat 1B’den sonra 5 uydu daha uzaya gönderdi. Türkiye’nin halen 4 uydusu aktif olarak faaliyetine devam ediyor. Japonya ise kendi fırlatma kapasitesine sahip olmadığı halde bugüne kadar 197 uyduyu uzaya göndererek, uydu istatistiğinde sıradışı bir özellik kazandı.

 

Sputnik’ten bugüne kadar 7000’den fazla uydunun yörüngeye oturtulduğu tahmin ediliyor. Aktif ömrünü tamamlayan binlerce uydu ise, yörüngede uzay çöpü olarak dolaşıyor. Bunlar, başta Uluslararası Uzay İstasyonu olmak üzere diğer aktif uydulara da en büyük tehdidi oluşturuyor. Bugüne kadar 10 ülke kendi uydusunu kendisi uzaya fırlatma kapasitesine erişti.

 

İlk uydularını fırlatış sırası ile bu ülkeler şunlar:

 

Sıra Ülke İlk fırlatış tarihi

 

1 SSCB 4 Ekim 1957

2 ABD 1 Şubat 1958

3 Fransa 26 Kasım 1965

4 Japonya 11 Şubat 1970

5 Çin 24 Nisan 1970

6 İngiltere 28 Ekim 1971

7 Hindistan 18 Temmuz 1980

8 İsrail 19 Eylül 1988

9 İran 2 Şubat 2009

10 Kuzey Kore 12 Aralık 2012

 

UCS veri tabanına göre uzayda en fazla aktif uydusu olan ülkeler

 

ABD: 576

Çin: 181

Rusya: 140

Japonya: 55

İngiltere: 39

Hindistan: 31

Kanada: 27

Almanya: 23

Türkiye: 4

 

Yörüngedeki uyduların rotalarını ve bulundukları yeri NASA’nın sayfasından izleyebilirsiniz.

Uydular ne kadar yüksek yörüngelere yerleştiriliyor

 

Uydular genellikle üç farklı yörüngeye yerleştirilir. Yeri gözleyen uydular alçak yörüngeye (Low Earth Orbit, LEO) yerleştirilir. Bunların içinde bir çok casus, meteoroloji ve yeri inceleyen uydular vardır. LEO yörüngeleri 160 km’den başlar, 2000 km’de biter. Bu uydular genellikle yerin kutup noktalarından geçer. Orta yüksekliğe (Medium Earth Orbit, MEO) yerleştirilen uyduların yüksekliği ise 2000 km’den başlar, 35 786 km’ye kadar uzanır. Bunların çoğu da 20 400 km yüksekliktedir ve dönemleri 12 saattir. Bu tür yörüngeler yerin ekvator düzlemi ile belirli bir açı yaparlar.

 

Üçüncü tür yörünge yer eşzamanlı (GEostationary Orbit, GEO) olanlardır ve bu uydular yer ekvatoru üzerinde, 35 785 km yüksekte ve dolanma dönemleri yer ile aynıdır. Tüm Radyo-TV iletişim uyduları bu yörüngede bulunur. Uydu çanağınızı bir kez bir uyduya ayarlıyorsunuz, 24 saat seyrediyorsunuz, yani dünyamızın ekseni çevresinde dönmesinden etkilenmiyor çünkü uydularda yer ile aynı hızda dolanıyor.

 

GEO uydularından daha yüksekte olan yörüngelere ise yüksek yer yörüngesi (High Earth Orbit, HEO) adı verilir ama bu yörüngedeki uydu sayısı 7-8 yöresindedir. Uydular genellikle iç ve dış van Allen ışınım kuşaklarının içine yerleştirilmez çünkü statik elektrik uydu içindeki elektronik aletlerin bozulmasına neden olur.

key@key.com.tr