Uydu Yayıncılığının Kısa Tarihi

1945

Bilim kurgu yazari Arthur C. Clarke jeosenkron yorungeye (ekvatorun 36 000 km yukarisina) konulacak uc uydu ile bir global haberlesme sistemi kurulmasi olanaklarinin ana hatlarini acikladigi makalesini yazar. Makaleye gore bu uc uydu birbirinden esit uzaklikta olacaktir.

 

1962

Tel star 1 uydusu yardimiyla Fransa'dan ABD'ye ilk TV yayini aktarilir. Kongre Haberlesme Uydulari kanununu onaylar ve COM SAT teskil edilir.

 

1972

ABD hukumetinin "Acik Gokyuzu" politikasini benimsemesi sonucu ozel sektor uydu yatirimlarina baslar.

1973

Kanada kuzey Amerika'da bulunan ilk sabit uydu Anik1' i calistirmaya baslar.

 

1974

Western Union ilk sabit amerikan uydusu Westar 1'i atar. Onu hemen Westar II izleyecektir.

 

1975

HBO Satcom1 uzerindeki ilk uydu yayin sistemine baslar. Yayin kablo sirketlerine aktarilir.

 

1976

Taylor Howard kendi ev yapimi canagiyla C-bandi uydu yayinlarini izleyen ilk kisi olur.

Federal Haberlesme Komisyonu terminallerde belirli minimum performans duzeylerini tutturmalari kaydiyla 4,5m canaklarin da kullanilabilmesini onaylar. (daha onceki standart 9m idi)

HBO uydu yardimiyla "Thrilla from Manila" agir siklet boks macini yayinlar. Ted Turner Amerikanin ilk super istasyonunu kurmak icin kollari sivar.

Christian Broadcasting Networks (Daha sonra The Family Channel oldu) ilk uydudan aktarilan temel yayin hizmetini baslatir.

 

1978

Taylor Howard "Dusuk maliyetli bir uydu tv sistemi" isimli el kitabini yayinlar. Dogrudan eve (DTH) uydu yayinciligi tum dunyadaki amator radyocularin da devreye girmesiyle hiz kazanir.

 

1979

FCC uluslararasi haberlesme amaclariyla kullanilacak olanlar disindaki canak kullanim izinlerini istege bagli hale getirir.

Neiman Marcus "his-and-hers" Noel katalogunun kapagina Scientific Atlanta yapimi ev uydu TV cihazlarini da koyar. Iki canakli sistemin fiyati $36.000

 

1980

National Microtech fiyati $10.000 altindaki ilk ev uydu sistemini piyasaya surer.

Satellite Television Corp. ilk defa BSS bandinda bir DBS sistemi kurmak ve isletmek icin FCC ye basvurur. Daha sonraki yedi ayda 13 DBS basvurusu daha olur.

Stanley S. Hubbard ilk DBS lisansini alir ve daha sonra U.S. Satellite Broadcasting'I baslatir.

 

1983

Hughes Communications tarafindan kablo TV dagitimina tahsis edilen ilk uydu Galaxy I firlatilir.

 

1984

Baskan Reagan kablo haberlesmeleri yasasini imzalar. Yasa Md .705 de sifresiz uydu televizyon yayinlarinin ozel amaclarla alinmasini serbest birakmaktadir.

 

1985

HBO sifreli Cinemax ve HBO yayinlarinin ev uydu tv izleyicilerine yerel kablo sirketleri kanaliyla pazarlanmasi girisimini baslatir. sifreli tv yayinlarinin adil ve makul ucretlerle yapilmasini guvence altina alma konusunda yasa onerisi hazirlanir.

C-Bandi sistem sevkiyatlari endustrinin rekoru olan 735.000 rakamini bulur.

 

1986

HBO film yayinlarini tamgun sifreleyen ilk kanal olur. Endustri, basindaki olumsuz yayinlar ve kablocularin canak karsiti kampanyasindan olumsuz etkilenir. canak sevkiyatlari 235.000 adede duser ve perakende uyducularin %50 si isini tasfiye eder.

Prime Time 24 ve Net link uzak sebekeleri pazarlamaya baslar.

SPACE ve DBSA uyducular birlikleri birleserek SBCA yi teskil ederler.

 

1987

sebeke yayinlarinin paketlenmesi, tuketici erisimi ve canak sahibinin haklari gibi cesitli konularda yasalar yapilir.

Turkiye'de ilk uydu yayinlar izlenmeye baslanir. Bu yayinlarin izlenmesi icin gerekli techizatin ithali, imali ve sistem kurulmasi TGM onayina baglanir. TGM kurulan her alici icin izlenen kanal sayisina gore yillik ruhsat harci almaktadir.

 

1988

ABD de Korsancilik alir yurur. General Instrument VideoCipher II Plus projesini aciklar. SBCA(uyducular konfederasyonu) sinyal hirsizligiyla mucadele etmek uzere Anti-Korsan Gorev Gucu'nu kurar.

Baskan Reagan "evden uydu yayini izleme" yasasini onaylar. Bu yasaya gore TV yayinlarinin telif hakki vardir ve uydu sinyal hirsizliginin cezalari arttirilmistir.

Turkiye'de polyester canak ureticilerinin sayisi artmistir. En kucuk 2m capindaki prime-focus (parabol) canaklarla Alman Tele-5, 3-Sat, RTL gibi 5 kanal izlenebilmektedir.

 

1989

ABD de korsanlik salgin halini alir. Telif hakki sahipleri bu durumda urunlerini pazardan cekmekle tehdit ederler.

Turksat uydulari proje safhasindadir. Turkiye'de ilk ozel radyolar ve ozel televizyon icin calismalar baslar.

 

1990

Hughes Communications, NBC, News Corp. ve Cablevision Systems guclu bir DBS yayini olan Sky Cable projesini acikladilar. Ortaklikta problemler cikti, is sonunda Hughes in elinde kaldi projenin ismi de Direc TV oldu.

General Instrument in VCII VideoCipher uydu dekoder cihazi problemleri nedeniyle VCII-Plus sekline donustu.

Buyuk zararlar yasayan iki rakip BSB ve News Corp ingiliz Sky Broadcasting i olusturacak Sky Tv birlesmesini desteklediler.

 

1991

Prime Star sinirli sayida analog yayin sunan ilk orta guclu Ku bandi yayinina basladi.

Daha sonra U.S. Satellite Broadcasting adini alacak olan, Hubbard Broadcasting, Hughes Communications firmasinin ilk DBS uydusunun bes transponderini satin aldi.

 

1992

Kongre Baskan Bush 'un Kablo yayin yasasi vetosunu reddedip uydudan aktarilan kablo yayinciligina alternatif DBS isleticileri gibi multikanal video servis saglayicilarini yasallastirir.

General Instrument ilk olarak uydudan digital HDTV yayini yapar.

ABD de Milli Kirsal Haberlesme Kooperatifi Hughes ile anlasarak tum Amerika kirsalinda mustakil yayin hakkini alir.

 

1993

Amerikanin ilk yuksek guclu DBS uydusu DBS-1 bir Ariane roketiyle Fransiz Guyana'sindan atilir. Uydu DirecTV ve U.S. Satellite Broadcasting yayinlarini tasiyacaktir.

VCII akiminin durup VCII-Plus donusumunun yapilmasiyla C-bandi yayinlari satisinda patlama yasanir.

 

1994

DirecTV, U.S. Satellite Broadcasting ve Thomson Consumer Electronics ilk DSS sistem satislarini yaparlar. Yil sonuna kadar , DirecTV nin 320,000 abonesi olur. DirecTV Cape Canaveral dan 101-derece konumundaki DBS-2 uydusunu da atar.

Prime Star orta gucteki bir Ku-Band uydusunu kullanarak ulke capinda yayinciliga baslar. sirketin 1994 de 250,000 kadar abonesi olur.

ABD de C-Band sevkiyatlari tarihi rekorlarini kirmaya baslar. Sadece agustos ayi 85,000 ve yilin toplami 646,000 olur.

 

1995

Tee-Comm'in AlphaStar DBS yayina baslayacagini ilan eder..

DirecTV, USSB ve Prime Star 1995 yilinda reklam icin yaklasik $170 milyon harcayacaklarini ilan ederler.

DirecTV 101 derecedeki yorungesine DBS-3 uydusunu atar.

FCC Advanced Communications firmasinin 110-derecedeki yorunge tahsisini DBS sistemi kurulmasi icin gerekli yatirimi zamaninda yapamadigi gerekcesiyle iptal eder. Bu Prime Star in yuksek guce gecme gayretini de tereddutte birakir. Bu sefer FCC 110 derecedeki DBS kanallarini acik arttirmaya cikarmayi oylar.

EchoStar DISH hisselerinden 4 milyon adedi $17 dan arz edilir ve bu sekilde $63 milyon toplanir. Yil sonuna kadar EchoStar 119-derece yorungesindeki yerine ilk uydusunu atar.

ABD de C-Bandi 2.3 milyon abone ile zirveye ulasir.

 

1996

Bir FCC acik arttirmasi sirasinda MCI , EchoStar ve Tempo/TCI Satellite firmalarini gecerek 110 derece yorungesindeki 28 DBS frekansini alir. sirket bu spektrum icin $682.5 milyon odeyecektir. MCI ve ortagi News Corp. yeni bir yuksek guclu DBS devi Amerikan Sky Broadcasting un dogusunu aciklarlar. Ayni acik arttirmada, EchoStar da basarili bir sekilde 148 derece yorungesini $52.6 milyona alir.

U.S. Satellite Broadcasting IPO yu kurar. Wall Street buna heyecanla karsilik verir. $27 den piyasaya cikan USSB hisseleri ilk gunun sonunu yuzde 29 artarak tamamlar.

EchoStar 4 Martta DISH Network u kurar. Yil sonuna kadar , DISH 350,000 abone edinir. sirket ayrica Cheyenne, Wyo., da bir uplink istasyonu kurar ve 119 derecedeki ikinci uydusunu atar.

DISH Network DBS de fiyat savaslarini baslatir. Yeni abonelerine verdigi cihaz fiyatlarini $199 dolara kadar dusurur.

AlphaStar, Kanadali cihaz imalatci firmasi Tee-Comm Electronics in destegiyle orta gucte DBS yayinciligina girisir.

DirecTV 2 milyon abone sinirini gecer.

1996 Telekomunikasyon yasasi yururluge girerek sektorun tabi oldugu yasalarda deregulasyona gidilir ve bazi sinirlamalar kaldirilir.

Turkiye'de ilk Dijital uydu alicilari kullanilmaya baslar. Yaklasik $2000 maliyetteki alicilar ozellikle ozel İtalyan kanallarinin izlenmesi icin kullanilmaktadir. Hotbird uydusundan 8 kadar dijital (MPEG-2) FTA kanal alinabilmektedir.

 

1997

DirecTV 3 milyon abone sinirini da gecer. EchoStar'in DISH Network u ise 1 milyon sinirina varir.

TCI Satellite 119 derecedeki yorungesine TEMPO-1 uydusunu yerlestirir. sirket tam faal oldugunu soylemektedir ama bu uydunun bazi problemleri vardir ve yorungede bulundugu 2.5 yil boyunca TSAT veya Prime Star tarafindan hic kullanilmaz.

EchoStar 61.5 dereceye Echostar-3 u yerlestirir.

EchoStar ve ASkyB ,News Corp.ve MCI ortakliklari DBS yatirimlarini birlestirmeye karar verirler. Ancak kisa sure sonra News Corp. PrimeStar ile gorusmeye basladiginda iliski bozulur. Her iki taraf da birbirine milyar dolarlik davalar acarlar.

Prime Star ASkyB i DTH isine $1.1 milyar dolarlik bir alisverisle dahil eder.

ABD AlphaStar ve Tee-Comm Electronics ortakligi iflas eder.Agustos ayinda yayinlar 55,000 abonesiyle karanliga gomulur.

Turkiye den BBC ve RAI dekoder abonelikleriyle , Nordic D2Mac yayinlari ise korsan olarak izlenmektedir. Yerli tek sifreli (analog nagravision) kanal Cine-5 futbol maclari gosterimi tekel hakkini alir ve korsan dagitimlara karsi davalar acar.

 

1998

Turkiye'de ORBIT DBS abonelikleriyle Amerikan ve Ingiliz kanallari izlenmeye baslanmistir. Turkiye'den izlenebilen digital FTA yayinlarin sayisi 50 ye ulasmistir. Bunlardan bazilari Turksat 1C ve 1B den yapilan dijital Turk ozel yayinlaridir.

ABD de DirecTV 4 milyon abone sinirini da gecer.

Kablo devi Tele-Communications Inc. multimilyar dolarlik bir alisveris sonucu AT&T nin eline gecer.

Adalet bakanligi Prime Star/ASkyB ortakligina karsi cikar.

EchoStar 148 derece yorungesine 4 uncu uydusunu da atar.

EchoStar ASkyB hiselerini News Corp. ve MCI/WorldCom dan satin almaya karar verir. Anlasma sirkete 119 ve 110 derecedeki iki tam -CONUS yorungesinde kontrol edici yetkiyi saglar.

DirecTV ve USSB tarafindan kullanilan DSS markasi yok olur. DirecTV $1.3 milyarlik bir anlasma sonucu USSB yi alir. DirecTV ayrica 101 derece pozisyonuna yeni bir uydu atma ve DBS-1 i 110 dereceden USSB dolayisiyla edindigi yorungeye aktarma kararini aciklar.

ABD de DTH 10 milyon abone sinirini gecer.

BSkyB SkyDigital isine girisir.

 

1999

DirecTV iki kisimli $1.83 milyar eden bir anlasmayla Prime Star i almaya karar verir. Teklifin icinde 119 derecedeki TEMPO uydusu ve aboneleri de vardir. Anlasmanin birinci kismi ilkbaharda DirecTV' nin USSB yi satin almasiyla tamamlanir. Anlasma sonunda DirecTV 7.4 milyon abone sahibi olmaktadir.

EchoStar'in DISH Network u 2 milyon aboneyi gecer. FCC EchoStar'in ASkyB , News Corp. ve MCI/WorldCom ile olan anlasmasini onaylar.

NRTC'nin DirecTV isi 1 milyon aboneyi gecer. NRTC/DirecTV isbirligiyle Pegasus Communications 500,000 abone edinir.

ABD de Her uc multikanal abonesinden ikisi DBS yayinini tercih etmektedir.

Turkiye'deki DBS girisimcileri altyapi calismalarini tamamlayip RTuK onayini almislardir. ve uydunun yerden uzakligi 36 000 km dir.

key@key.com.tr